Geldt gasloos wonen ook voor propaan?

Geschreven door Fred Jeuken op 25 sep 2018

flame-871136_1920Nederland moet van het gas af. In 2050 moeten alle woningen gasloos zijn. Dat horen we overal om ons heen. Wat dit betekent voor al die huishoudens die nu nog afhankelijk zijn van het gasnet (zo’n 94% van het land), daar wordt in de media druk over gediscussieerd. Maar wat betekent het voor de burger die niet op het aardgasnet is aangesloten maar het huis verwarmt met propaan? Moet die ook van het gas af?

Ondanks het feit dat Nederland een heel uitgebreid aardgasnetwerk heeft, zijn er nog altijd tienduizenden huishoudens hier niet op aangesloten.  Het betreft dan voornamelijk woningen in meer afgelegen gebieden. In deze gebieden wordt veel gebruik gemaakt van propaan als energiebron om te verwarmen, te koken en warm water mee te maken. Propaan lijkt veel op aardgas en ook in het gebruik zijn er geen verschillen. Propaangebruikers hebben hierdoor het idee gekregen dat ook propaan als energiebron geen optie meer is. Een misverstand! Geen reden voor de propaangebruiker om het huis te verbouwen, de ketel bij het grofvuil te zetten en een nieuwe pannenset aan te schaffen. De gasloze toekomst heeft namelijk betrekking op het afkoppelen van aardgas. Enkel aardgas! De reden voor het onderscheid dat gemaakt wordt, is vooral te vinden in waar het gas vandaan komt.

Waar komt het gas vandaan?

Zowel aardgas als propaan zijn in principe zuinige en milieuvriendelijke energiebronnen. Kenmerkend zijn de bijzonder zuivere verbranding, lage CO2- en zwaveluitstoot en een minimale roetafzetting. Beide brandstoffen behoren echter ook tot de groep niet hernieuwbare energiebronnen. Bronnen die beperkt voorradig zijn. Toch zit daar ook direct het grote verschil tussen aardgas en propaan. Waar aardgas een directe fossiele brandstof is, is propaan een bijproduct van het raffinageproces van aardolie of de winning van aardgas. Propaan is een Liquified Petroleum Gas,  een vloeibaar gemaakt petroleumgas. Het wordt vanuit de olieraffinaderij of gasfabriek verscheept naar lokale opslagterminals. Van daaruit vindt het transport naar de propaangasverdeler plaats, die er weer voor zorgt dat het bij de gebruiker komt.

Propaan in plaats van aardgas

Met welke technologieën we in de toekomst onze woningen van energie voorzien, weten we eigenlijk nog niet. Iedere situatie zal wellicht om een eigen, specifieke oplossing vragen. Warmtenet, warmtepomp in combinatie met zonnepanelen of windmolens. Het zal zeker allemaal aangewend worden. Of in plaats van aardgas een ander gas? Het lijkt de omgedraaide wereld. Maar waar het mogelijk is, is dit niet eens een vreemd alternatief. Zo lijkt propaan wat mogelijkheden betreft veel op aardgas en zijn veel cv-installaties relatief eenvoudig om te bouwen. Hier zit wel een addertje onder het gras. De verschillen in eigenschappen van aardgas en propaan vragen om speciale aandacht bij de installatie en de aansluiting ervan. Vrijwel iedereen is zich bewust van de voor de hand liggende verschillen: in opslag en relatieve dichtheid van het gas. Propaan wordt in een tank (of fles) opgeslagen. Voor aardgas is geen opslagfaciliteit nodig, enkel een aansluiting op het aardgasnetwerk. Propaan is zwaarder dan lucht en zal in geval van een lek zich op het laagste punt ophopen (bijvoorbeeld kelders of rioolputten). Om die reden zijn speciale veiligheidseisen van kracht. Aardgas daarentegen is lichter dan lucht en zal opstijgen bij een lek. Minder bekend, maar zeker zo invloedrijk zijn de verschillen (en de consequenties hiervan) in calorische waarde, dimensionering van leidingen of veiligheidsappendages en de binneninstallatie. 

Calorische waarde propaan en aardgas

Het grootste verschil tussen propaan en aardgas zit in de calorische waarde. Hiermee wordt aangegeven hoeveel warmte er uit een gas gehaald wordt. Met andere woorden; de energie die bij de verbranding van 1 kubieke meter gas (in de vorm van warmte) vrijkomt. In wezen de hitte van de vlam. De calorische waarde van propaan ligt bijna 3 x hoger dan die van aardgas.  Dit betekent in de praktijk dat het verbruik van propaan een stuk lager is. Bij het berekenen van leidingen en veiligheidsappendages moet hier terdege rekening mee gehouden worden.  

Leidingen en veiligheid

Uitgangspunt voor het berekenen van de leidingen en de veiligheidsappendages zijn de kubieke meters gas die door de leidingen moet stromen. Bij het gebruik van aardgas moet er 3 x zoveel gas doorheen stromen dan bij propaan om hetzelfde resultaat te bereiken. Om die reden zijn de afmetingen van veiligheidsappendages die gebruikt worden bij een aardgasinstallatie groter dan die voor een propaaninstallatie. Ook heeft men voor aardgas dikkere leidingen nodig. Het drukverlies van propaan is namelijk minder omdat de stromingssnelheid lager is. De infrastructuur van het aardgasnetwerk is dan ook over het algemeen prima geschikt voor propaan mits de leidingen ook gekeurd zijn voor propaan. Wie van het aardgas af wil en wil overstappen naar propaan moet daarentegen wel voldoen aan extra veiligheidseisen met betrekking tot afstanden van de tank tot de woning, de buren en de openbare weg. 

De binneninstallatie

Het omzetten van een toestel van aardgas op propaan of andersom is meestal prima mogelijk, maar wel vakwerk. Het kan niet zomaar. De volumestroom van aardgas is groter en bij het omzetten naar propaan moet deze kleiner gemaakt worden. En vice versa voor aardgas. De fabrikant van de toestellen geeft aan of dit mogelijk is. In sommige gevallen moet de brander aangepast worden en in andere gevallen is het plaatsen van een kleinere of grotere inspuiter voldoende. Het aanpassen van een binneninstallatie op een ander gas is sowieso werk voor de gekwalificeerde installateur. Deze zal ook na iedere verandering de dichtheid van alle onderdelen en het hele gascircuit controleren.

Onze klanten aan het woord

Onderwerpen: propaan, aardgas, gasloos, energietransitie