Aansluitingen voor technische en industriële gassen: een overzicht

Geschreven door Lars Leijtens op 28 nov 2017

bovenaanzicht flessen.jpgEr zijn vakgebieden waarbij ieder risico vermeden dient te worden. Omgaan met gassen is zo’n gebied. Daarom wordt bij de productie, het transport, de opslag en het gebruik van gassen gestreefd naar het hoogst mogelijke niveau van veiligheid en is dit veelal vastgelegd in regelgeving.

Voor de meeste industriële of technische gassen worden cilinders, gasflessen, gebruikt als verpakking. En het zal niemand verbazen dat de vele aspecten die met gasflessen te maken hebben, zijn vastgelegd in diverse normen. Vrijwel ieder onderdeel, variërend van de productie, materiaalkeuze of vulling van een cilinder tot en met de kleur of etikettering, kent wel een voorschrift. Een klein onderdeel, maar zeker geen onbelangrijk detail, is de voorgeschreven zij-aansluiting van de afsluiters. De zgn. kranen. Om de veiligheid in iedere situatie te waarborgen, heeft iedere gassoort een eigen zij-aansluiting.

Ieder gas een eigen kraan

Verschillende gassen hebben verschillende aansluitingen. Maar goed ook, want hiermee wordt voorkomen dat het verkeerde gas wordt aangesloten. Een gasfles waarbij de zij-aansluiting niet past, is onder normale omstandigheden niet mogelijk. Dan hebben we het over Nederlandse gasflessen. In ons land zijn de aansluitingen voor industriële gassen namelijk vastgelegd in een norm, de NEN 3268. Uitzondering hierop vormen gasflessen die in het buitenland gevuld worden met speciale gassen en aan een andere, in het buitenland geldende, norm voldoen. Ook aansluitingen met een geïntegreerd reduceertoestel, gasflessen voor acetyleen en cilinders voor medicinale toepassingen tot 10 liter vallen niet onder de norm. Deze kennen een andere schroefdraad of een beugelaansluiting. Wat wel onder de norm valt zijn alle enkelvoudige gassoorten zowel als gasmengsels en lucht voor industrieel gebruik, bedoeld voor een beproevingsdruk van de fles van maximaal 300 bar (maximum werkdruk 200 bar bij 15°C). De gaseigenschappen bepalen de aansluiting.

Gasfles aansluiting: de code ontcijferd

Gasaansluitingen zijn er in verschillende soorten en maten. Zo kan er sprake zijn van een binnen- of buitenschroefdraad, een linker of een rechter schroefdraad, de diameter ervan en zelfs het soort schroefdraad kan verschillend zijn. Al die verschillende aansluitingen worden aangeduid met een code die bestaat uit twee letters en een cijfer. Geen ingewikkelde formules maar een praktische code gebaseerd op de praktijk. Hieronder een overzicht van de betekenis van de letters en cijfers: 

Kraanwijzer de letters de soort schroefdraad.png

Kraanwijzer de cijfers de draad en de richting.png

Gaseigenschappen en gasaansluiting: een hechte relatie

De zijaansluiting van een gasfles wordt bepaald door de inhoud. Is het gas brandbaar, giftig of inert? Dat zijn de cruciale vragen waarop de aansluiting gebaseerd wordt. Bij enkelvoudige gassen levert dit onderstaande tabel op:

Gaseigenschappen en gasaansluiting.png

Aan de hand van deze tabellen is het in principe vrij eenvoudig voor iedereen die met gassen werkt om te zien welke zij-aansluiting bij de gebruikte gasfles hoort. Maar ook omgekeerd is aan de aansluiting te zien of de fles is gevuld met bijvoorbeeld een brandbaar of giftig gas

De meest voorkomende gassen en de zij-aansluitingscode op een rij:

vervanging aansluitingen.png


Wellicht ten overvloede omdat iedereen die met gassen werkt hiervan op de hoogte is, maar voor alle duidelijkheid hierbij toch nog even een uitleg wat onder brandbaar, brandbevorderend of giftig verstaan wordt. Brandbaar is een gas dat met lucht een mengsel kan vormen waarin onder bepaalde omstandigheden een door een onstekingsbron ingeleide chemische reactie zich kan voortplanten. We spreken van brandbevorderend als een gas een bestaande verbranding in stand houdt en/of een verbranding van brandbare gassen mogelijk maakt. Giftig zijn die gassen die een Mac-waarde (maximaal aanvaardbare concentratie) hoger dan 500 ppm hebben.
 

 

Voldoe aan de laatste veiligheidsnormen: PGS-15 voor gasflessenopslag in een notendop. Download het gratis eBook.

 

Onderwerpen: industriële gassen, aansluitingen, technische gassen, kranenwijzer